ปัญหาเชื้อดื้อยาปฏิชีวนะในประเทศไทย

จากการศึกษาวิจัยสำคัญที่ถูกอ้างอิงอย่างกว้างขวางและตีพิมพ์ในปี 2558 โดยกระทรวงสาธารณสุขประเทศไทยและ Wellcome Trust พบว่ามีผู้เสียชีวิตโดยเฉลี่ย 2 คนทุกๆ หนึ่งชั่วโมงจากการติดเชื้อแบคทีเรียที่ดื้อยาหลายชนิดในประเทศไทย จากการประมาณการในปี 2553 จะมีผู้เสียชีวิต 19,122 รายจากประชากร 68 ล้านคน โดยมีสาเหตุจากการติดเชื้อแบคทีเรียที่ดื้อยาหลายชนิด ซึ่งประเทศไทยมีส่วนอยากมากในการจัดการปัญหาระดับโลกนี้ เพราะมีอัตราผู้เสียชีวิตต่อจำนวนประชากรมากกว่าเมื่อเทียบกับสหรัฐอเมริกาและยุโรป

ด้วยความพยายามอย่างต่อเนื่องในระดับโลกที่จะทำความเข้าใจกับวิกฤติเชื้อดื้อยานี้ จึงเกิดเป็นโครงการความร่วมมือในประเทศไทยโดยมีจุดมุ่งหมายในการหาสาเหตุที่แท้จริงของการดื้อยาปฏิชีวนะในไทย ได้รับเงินทุนสนับสนุนมูลค่า 2.9 ล้านปอนด์จาก Global Challenges Research Fund (GCRF) ขณะขนาดของการวิจัยและเงินทุนจำนวนมากนี้ ก็ได้สะท้อนให้เห็นถึงสถานการณ์เชื้อดื้อยาปฏิชีวนะในไทย

ตามแถลงการณ์ขององค์การอนามัยโลก ในประเทศกำลังพัฒนาส่วนใหญ่ ยาปฏิชีวนะหลายชนิดสามารถหาซื้อได้ง่ายโดยไม่ต้องมีใบสั่งยา และเป็นเรื่องปกติที่คนมักซื้อยาปฏิชีวะจากร้านขายยาหรือเภสัชกรมารับประทานเอง หรือรับประทานยาที่เหลือจากการรักษาครั้งก่อนๆ

เนื่องจากจำนวนร้านขายยารายย่อยและร้านค้าอื่นๆ ที่จำหน่ายยาปฏิชีวนะมีจำนวนเพิ่มมากขึ้น ยาปฏิชีวนะจึงมีวางจำหน่ายอย่างแพร่หลายและหาซื้อได้ง่าย นอกจากนี้ บุคลากรทางการแพทย์เองก็อาจมีแรงจูงใจในการสั่งยาปฏิชีวะเกินจำเป็นเพื่อทำให้ผู้ป่วยรู้สึกสบายใจ หรือในบางกรณีมีแรงจูงใจทางการเงินเข้ามาด้วย กฎระเบียบและการบังคับใช้ที่หละหลวมในการจำหน่ายยาในประเทศที่มีรายได้น้อยและปานกลางยังเปิดโอกาสให้มีการใช้ยาปฏิชีวนะซึ่งหาซื้อได้เองจากร้านขายยาเพิ่มมากขึ้น และยังเอื้อให้เกิดการใช้ยาดังกล่าวเป็นส่วนผสมในฟาร์มโดยตรงด้วยเช่นกัน

การศึกษาชิ้นหนึ่งในวารสารสมาคมการแพทย์แห่งประเทศไทย พบว่าขนาดของการใช้ยาปฏิชีวนะที่ไม่เหมาะสมในโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยการแพทย์ในประเทศไทยสูงถึง 52.3% อย่างไรก็ตาม ยังพบว่าการอบรมให้ความรู้แก่บุคลากรทางการแพทย์ช่วยลดการสั่งยาอย่างไม่เหมาะสมโดยรวม

แม้ว่าจะเป็นวิกฤติที่กำลังเกิดขึ้นในระดับโลก แต่การดื้อยาปฏิชีวนะสามารถป้องกันได้โดยเริ่มจากบุคลากรทางการแพทย์ ควรให้ยาปฏิชีวนะแก่ผู้ป่วยที่เหมาะสมตามการรักษา ให้ในปริมาณที่ตรงกับความต้องการของแต่ละบุคคล ในระยะเวลาที่เหมาะสมเท่านั้น เช่นเดียวกันกับการใช้ยาในกระบวนการจัดการปศุสัตว์หรือสัตวแพทยศาสตร์

HPV ติดต่ออย่างไร?

HPV ติดต่อผ่านการสัมผัสทางผิวหนังเป็นหลัก โดยส่วนใหญ่เกิดขึ้นระหว่างกิจกรรมทางเพศ ซึ่งรวมถึงเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทวารหนัก และช่องปาก  HPV ยังสามารถแพร่เชื้อได้โดยไม่ต้องมีเพศสัมพันธ์ เช่น แพร่ผ่านการสัมผัสผิวหนัง

HPV มีอาการอย่างไร?

บุคคลที่ติดเชื้อ HIV หรือมีส่วนร่วมในกิจกรรมทางเพศของชายเพศเดียวกัน (MSM) อาจมีความเสี่ยงที่จะติดเชื้อ HPV ด้วยเช่นกัน บุคคลเหล่านี้อาจจำเป็นต้องได้รับการตรวจเพิ่มเติมและติดตามอย่างใกล้ชิดเพื่อตรวจคัดกรองความเสี่ยงและป้องกันปัญหาสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับ HPV

HPV ภัยเงียบแสนอันตราย

ไม่แสดงอาการ

สิ่งหนึ่งที่ทำให้ HPV เป็นโรคที่น่ากลัวคือ มักไม่แสดงอาการใดๆ โดยเฉพาะบริเวณอวัยวะเพศ หลายคนที่ติดเชื้อ HPV อาจไม่รู้ด้วยซ้ำว่ามีเชื้อ HPV เนื่องจากไม่มีอาการหรือความผิดปกติใดๆ ที่แสดงให้เห็น

หูดและมะเร็ง

หูดที่เกิดจากเชื้อ HPV สามารถเกิดขึ้นได้ในภายหลัง แต่เชื้อ HPV ชนิดที่มีความเสี่ยงสูงสามารถทำให้เกิดมะเร็งได้โดยไม่มีอาการปรากฏชัดเจน นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการคัดกรองและตรวจพบตั้งแต่เนิ่นๆ จึงมีความสำคัญ

HPV สาเหตุสำคัญของมะเร็ง

HPV และมะเร็งปากมดลูก

ประเด็นที่น่ากังวลที่สุดประการหนึ่งของ HPV คือเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดมะเร็งปากมดลูก เชื้อ HPV ที่มีความเสี่ยงสูงบางชนิดก่อให้เกิดเซลล์ปากมดลูกที่ผิดปกติ ซึ่งหากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ได้รับการรักษาก็สามารถลุกลามไปสู่มะเร็งปากมดลูกได้ ด้วยเหตุนี้การตรวจคัดกรองเป็นประจำโดยเฉพาะผู้หญิงจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง

HPV และมะเร็งอื่นๆ

นอกจากมะเร็งปากมดลูกแล้ว การติดเชื้อ HPV ยังเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดมะเร็งอื่นๆ อีกหลายชนิด ทั้งมะเร็งทวารหนัก มะเร็งอวัยวะเพศชาย ปากช่องคลอด และมะเร็งช่องปาก ผู้ชายก็มีความเสี่ยงเช่นกัน ดังนั้นการตระหนักถึงอันตรายและป้องกันความเสี่ยงจึงเป็นสิ่งสำคัญสำหรับทุกคนไม่ว่าเพศใดก็ตาม